Βιομάζα στην Ελλάδα: Τα κρίσιμα ζητήματα της επόμενης μέρας όπως αναδείχθηκαν σε Verde.tec και Forward Green – Άρθρο στο energypress
του Νίκου Δαμάτη, Διπλ. Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης | Γεν. Γραμματέα Δ.Σ. ΕΛΕΑΒΙΟΜ
Η αξιοποίηση στερεής βιομάζας τα τελευταία χρόνια επιστρέφει δυναμικά στο ενεργειακό προσκήνιο στην Ελλάδα, καταλαμβάνοντας πλέον έναν κρίσιμο ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση, την κυκλική οικονομία και τη βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων. Δεν πρόκειται απλώς για περιφερειακή ή συμπληρωματική επιλογή, αλλά για έναν βασικό πυλώνα που συνδέει ενεργειακά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη, συνεισφέροντας τόσο στην ενεργειακή ασφάλεια όσο και στην ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Όταν αναφερόμαστε στη στερεή βιομάζα, εννοούμε κυρίως υπολειμματικές πρώτες ύλες: γεωργικά υπολείμματα όπως κλαδέματα, άχυρα και υπολείμματα καλλιεργειών, κατάλοιπα αγροβιομηχανικών δραστηριοτήτων, αστικά και περιαστικά κλαδέματα, καθώς και υπολειμματική δασική βιομάζα που προκύπτει από βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης δασών. Πρόκειται για ρεύματα βιομάζας που σήμερα σε μεγάλο βαθμό παραμένουν αναξιοποίητα, ενώ μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο ενεργειακό, οικονομικό και περιβαλλοντικό πόρο, με πολλαπλά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες και την εθνική οικονομία. Η μη αξιοποιημένη βιομάζα συνιστά ένα «περιβαλλοντικό και πυροθερμικό φορτίο», αυξάνοντας κινδύνους, ειδικά σε περιόδους κλιματικής πίεσης και υψηλών θερμοκρασιών.
Οι πρόσφατες εκθέσεις Verde.tec στην Αθήνα και Forward Green / Renewable EnergyTech στη Θεσσαλονίκη, σε συνδυασμό με τις θεματικές εκδηλώσεις «BIOMASS DAY 2026 – Δημοτική και Δασική Βιομάζα: Επίκαιρες Προκλήσεις και Πολυεπίπεδες Λύσεις» (κεντρική εκδήλωση του κλάδου που διοργανώθηκε από την Ελληνική Εταιρεία Ανάπτυξης Βιομάζας – ΕΛΕΑΒΙΟΜ) και «Biomass Workshop – Πολλαπλασιάζοντας τη Δημόσια Αξία: Η διαχείριση Βιομάζας στο επίκεντρο κυκλικής οικονομίας, πολιτικής προστασίας και περιφερειακής ανάπτυξης» (σε συνδιοργάνωση μεταξύ ΕΛΕΑΒΙΟΜ, CluBE και ΕΚΕΤΑ) αντίστοιχα, προσέφεραν μια πλήρη εικόνα για το πού βρίσκεται ο κλάδος και ποιες είναι οι μελλοντικές κατευθύνσεις. Ιδιαίτερα χρήσιμα ήταν τα παραδείγματα καλών πρακτικών αξιοποίησης δημοτικής βιομάζας από ΗΠΑ και Αυστρία και συγκεκριμένα η μονάδα παραγωγής βιοάνθρακα (biochar) στη Μινεάπολη και ο σταθμός συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας προς αξιοποίηση σε τοπικό ηλεκτρικό δίκτυο και δίκτυο τηλεθέρμανσης, με τεχνολογία αεριοποίησης πέλλετ ξύλου στη μικρή πόλη 10.000 κατοίκων Fürstenfeld αντίστοιχα. Οι συγκεκριμένες εφαρμογές ανέδειξαν τη διάσταση της βιομάζας ως πολλαπλασιαστή δημόσιας αξίας, συνδέοντας τη διαχείριση υπολειμματικών πόρων με κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη και ενισχύοντας τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Οι συμμετέχοντες στα πάνελ – εκπρόσωποι ευρωπαϊκών θεσμών, ρυθμιστικών αρχών, δασικών υπηρεσιών, τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, ερευνητικών και ακαδημαϊκών φορέων και επιχειρήσεων – ανέδειξαν τον πολυδιάστατο χαρακτήρα του κλάδου, ενώ τόνισαν τη μετατόπιση της συζήτησης από θεωρητική αποτίμηση του δυναμικού στη συγκεκριμένη υλοποίηση έργων, καθώς ταυτόχρονα σχετικές πρωτοβουλίες διαδημοτικής συνεργασίας έχουν ήδη αρχίσει να εκφράζονται ή να αναλαμβάνονται σε διάφορες περιοχές της χώρας. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην ανάγκη δημιουργίας ολοκληρωμένων εφοδιαστικών αλυσίδων, διασφάλισης σταθερής πρώτης ύλης και ανάπτυξης βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων.
Από τη θεωρία στην πράξη: βιοενέργεια, πέλλετ, συμπαραγωγή θερμότητας, πιστοποίηση αειφορίας
Σήμερα, το κεντρικό ερώτημα δεν είναι «πόση βιομάζα υπάρχει», αλλά «πώς μπορεί να συλλεχθεί, να οργανωθεί και να αξιοποιηθεί με βιώσιμο και οικονομικά αποδοτικό τρόπο». Η ανάπτυξη οργανωμένων εφοδιαστικών αλυσίδων, η σταθερότητα τροφοδοσίας και η βελτιστοποίηση logistics αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες.
Η ηλεκτροπαραγωγή από βιομάζα υπό μορφή Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας (ΣΗΘ) είναι κρίσιμη, καθώς η παραγόμενη θερμότητα μπορεί να αξιοποιηθεί σε θερμοκήπια, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, επαγγελματικούς θερμικούς καταναλωτές ή μικρά τοπικά δίκτυα τηλεθέρμανσης. Η αξιοποίηση της θερμότητας, παράλληλα με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύει την ενεργειακή αποδοτικότητα, μειώνει το κόστος και αυξάνει τη βιωσιμότητα των έργων. Η δυνατότητα αξιοποίησης θερμότητας υποστηρίζει επίσης την απανθρακοποίηση της θέρμανσης και των βιομηχανικών διεργασιών.
Παράλληλα, η χρήση εξευγενισμένων στερεών βιοκαυσίμων, όπως τα πέλλετ, προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα: ευκολότερη διαχείριση, μεταφορά και logistics, μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα και σταθερότητα πρώτης ύλης. Η αγορά πέλλετ είναι διεθνώς ώριμη και αποτελεί φορέα σύγχρονης βιοθερμότητας, παρέχοντας λύσεις για την απανθρακοποίηση της θέρμανσης και της επαγγελματικής ή βιομηχανικής θερμότητας, ειδικά στην τρέχουσα συγκυρία με υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παράλληλα, η βιοθερμότητα μπορεί να συμβαδίσει και να συμπληρώσει τον εξηλεκτρισμό της θέρμανσης μέσω αντλιών θερμότητας, έναν κλάδο που αντιστοιχεί σχεδόν στο 50% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, παρά το γεγονός ότι συχνά παραβλέπεται όταν μιλάμε γενικά για «ενέργεια».
Η πιστοποίηση αειφορίας βιομάζας είναι επίσης θεμελιώδης. Η εφαρμογή των κριτηρίων της ευρωπαϊκής οδηγίας RED III, που αναμένεται να ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο το προσεχές διάστημα σε συνέχεια της δημόσιας διαβούλευσης που μόλις ολοκληρώθηκε, διασφαλίζει ότι η συλλογή, η αξιοποίηση και η τελική χρήση γίνονται με σεβασμό στο περιβάλλον και την κοινωνία. Η Ελληνική Εταιρεία Ανάπτυξης Βιομάζας (ΕΛΕΑΒΙΟΜ), ως εθνικός φορέας υποστήριξης του συστήματος επαλήθευσης SURE, διευκολύνει τη διαδικασία πιστοποίησης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, εξασφαλίζοντας διαφάνεια και στήριξη σε όλη την αλυσίδα αξίας, από τη συλλογή και διακίνηση μέχρι την τελική παραγωγή βιοενέργειας και βιοπροϊόντων.
Ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης, Δημοτικά Σχέδια Μείωσης Εκπομπών (Δη.Σ.Μ.Ε.) και Πράσινα Σημεία Βιομάζας
Η τοπική αυτοδιοίκηση δείχνει έντονο ενδιαφέρον για την αξιοποίηση της βιομάζας, καθώς αυτή συνδέεται με ανάπτυξη τοπικών συστημάτων τηλεθέρμανσης, διαχείριση υπολειμμάτων, πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δημιουργία προστιθέμενης αξίας για τις κοινότητες. Η αξιοποίηση βιομάζας μπορεί να ενισχύσει τους στόχους των Δημοτικών Σχεδίων Μείωσης Εκπομπών (Δη.Σ.Μ.Ε.), προσφέροντας πρακτικές, μετρήσιμες λύσεις για τη μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου σε τοπικό επίπεδο.
Παράλληλα, η διαχρονική πρόταση της ΕΛΕΑΒΙΟΜ για τη δημιουργία Πράσινων Σημείων Βιομάζας, δηλαδή οργανωμένων βιοκόμβων συλλογής, αποθήκευσης και προεπεξεργασίας σε διαδημοτικό ή περιφερειακό επίπεδο, υποστηρίζει τη συστηματική αξιοποίηση της υπολειμματικής βιομάζας και τη δημιουργία βιώσιμων αλυσίδων αξίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, συμβάλλοντας παράλληλα στην πολιτική προστασία και στην ελαχιστοποίηση κινδύνων πυρκαγιών. Η χρηματοδότηση της υλοποίησης αυτών των βιοκόμβων θα μπορούσε να κατευθυνθεί, μεταξύ άλλων, και από κονδύλια που προορίζονται για προληπτική πολιτική προστασία έναντι της εκδήλωσης και εξάπλωσης καταστροφικών μεγαπυρκαγιών.
Ρυθμιστικό πλαίσιο και στρατηγική
Η κατακερματισμένη φύση της πρώτης ύλης, η έλλειψη οργανωμένων αλυσίδων και η ανάγκη για σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο που να περιλαμβάνει και να λαμβάνει συνεκτικά υπόψη όλα τα ρεύματα αξιοποίησης στερεής βιομάζας (δασική, αγροτική, αστική, περιαστική) παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Η Εθνική Στρατηγική Βιοοικονομίας, που βρίσκεται σε διαδικασία οριστικοποίησης, θα μπορούσε να προσφέρει σαφή κατεύθυνση ανάπτυξης, με τη βιοενέργεια ως ενεργό και στρατηγικό κλάδο, παράλληλα με την παραγωγή βιοπροϊόντων και βιοϋλικών . Η ενσωμάτωση διεθνών καλών πρακτικών, η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά έργα και clusters και η υλοποίηση πιλοτικών έργων ανάπτυξης κλίμακας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη μετάβαση από πειραματικές σε μαζικές εφαρμογές.
Συμπέρασμα
Η αξιοποίηση βιομάζας εισέρχεται σε φάση ωριμότητας, με έμφαση στην υλοποίηση έργων, υποδομών και συνεργειών. Η αξιοποίηση σε μορφή συμπαραγωγής ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας, πέλλετ, βιοάνθρακα (biochar), λύσεων δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα και προϊόντων της κυκλικής βιοοικονομίας συνδέεται με πολλαπλά οφέλη: ενεργειακά, περιβαλλοντικά, κλιματικά και κοινωνικά, ενισχύοντας τη δημόσια αξία των έργων και προσθέτοντας νέες σταθερές θέσεις εργασίας σε έναν ανεξάντλητο κατάλογο επαγγελμάτων από μηχανικούς, τεχνικούς, αγρότες, υλοτόμους, ομάδες παραγωγών, μέλη αγροτικών και δασικών συνεταιρισμών εργασίας, συγκομιστές, εγκαταστάτες, συντηρητές, παρόχους υπηρεσιών ESCO (energy supply companies), εργαστηριακούς αναλυτές, επιστήμονες, ερευνητές, ελεγκτές, πιστοποιητές, κ.α.
Το ζητούμενο δεν είναι πλέον η ύπαρξη δυναμικού – αυτό είναι δεδομένο – αλλά η ικανότητα να οργανωθεί, να πιστοποιηθεί και να αξιοποιηθεί στο μέγιστο, ενσωματώνοντας διεθνείς καλές πρακτικές και καινοτόμες εφαρμογές. Η συνειδητοποίηση της σημασίας συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων φορέων αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό κέρδος που προέκυψε από τις πρόσφατες εκδηλώσεις. Η αξιοποίηση βιομάζας δεν αποτελεί απλώς μια επιλογή, αλλά μια αναγκαία και άμεσα διαθέσιμη, πολυδιάστατη λύση που μπορεί να επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση, να στηρίξει την απανθρακοποίηση της θέρμανσης και της βιομηχανικής θερμότητας, να αντιμετωπίσει περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις και να ενδυναμώσει τις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες, ανοίγοντας ρεαλιστικές προοπτικές βιώσιμης ανάπτυξης.
Δείτε το άρθρο εδώ: energypress – Δημοσιογραφικό ενημερωτικό portal για την ενέργεια
Πρόσφατα σχόλια